Weblog Theo van der Tak

PGM: puberteit voorbij

Met Jo Bos en Hans Licht vorige week doorgepraat over de stand van zaken in programmamanagement. Mijns inziens zijn we de puberteit wel enigszins voorbij. We hoeven niet meer te twijfelen over ons bestaansrecht: met programma’s werken we duidelijk aan een onderscheiden klus van projecten enerzijds en reguliere operationele taken anderzijds. 

Koffers met problemen

"We hebben twee van de zes doelen gehaald. De neiging bestaat om nu met het programma op te houden. Wat doet de programmamanager?" Deze vraagstelling legde Lex Peppping woensdag 14 december voor aan de deelnemers van de IPMA kwartaalbijeenkomst Programmamanagement. Met bijna twintig belangstellenden waren we te gast bij de Schiphol group. Het programma is sinds 2002 in de lucht, hoewel dat eigenlijk een verjkeerde metafoor is. Het gaat namelijk om een snellere, goedkopere, minder belastende manier van bagageverwerking op Schiphol.

Via kennissen naar kennis

Met Jo Bos van Phaos heb ik een zeer inspirerend gesprek gevoerd over de verdere ontwikkeling van programmamanagement. Wij zijn allebei van mening dat de kinderziekten voorbij zijn: er is ons inziens weinig beheofte meer aan de ontwikkeling en standaardisatie van methoden. Het gaat nu om de ontwikkeling van praktijkervaringen tot nieuwe inzichten: via kennissen naar kennis.

Baten realiseren

Baten management (benefit management) hoort bij programma's doen zoals een hart bij een goed functionerend lichaam. Zonder baten geen programma. Vanuit die gedachte heeft de IPMA interessegroep programmamanagement de kwartaalbijeenkomst van woensdag 9 maart ingericht. Robert Westering van Logica heeft ruim 20 deelnemers meegenomen in de wereld van benefiit management. Hij maakte daarbij gebruik van literatuur (Daniel en Ward) en een case van Tata Steel. Conclusie van een van de deelnemers: het klopt in theorie als een bus, maar in praktijk als een zwerende vinger.

Balanceren als kern

In de kern is de programmamanager voortdurend bezig om te balanceren tussen allerlei belangen, interventies, spelers, projecten, opdrachtgevers, en omgevingspartijen. Deze conclusie trokken we vorige week toen we in verband met IPMA ons weer bogen over de gewenste, te certificeren competenties van de programmamanager (zie eerder weblog). Zoals bekend hebben we een enorme lijst van competenties waaraan een programmamanager moet voldoen.

IPMA en certificering

Gisteren gesproken met Alex Stolwijk (Cito), Paul Hesselman (IPMA-bestuur), Bert Hedeman (zzp'r), Robert Knoop (ABNAMRO), Kees van Uden (SNS) en Manfred van Veghel (Oppidum) over de eerste ervaringen met de IPMA-certificering van programmamanagers. De vraag was of de geïdentificeerde competenties kenmerkend zijn voor programmamanagers. Vooral de kandidaten misten organisatie sensitiviteit, aanpassingsvermogen (in tegenstelling tot een projectleider van wie vasthoudendheid wordt gevraagd) en leiderschap in de vergrotende trap. De aanwezigen onderstreepten dat het bij het laatste gaat om een visie kunnen verwoorden en die ook uitdragen en mensen eraan verbinden. 

Daarnaast onderschreven de aanwezigen mijn aanvulling in de zin van verandervaardigheden (analyseren, ontwerpen en intervenieren). Geïnteresseerde programmamanagers zullen in de toekomst deze nadere invullingen vinden in de concretiseringen van de NCB-competenties en niet in de bewoording van de competenties zelf. Deze conclusies sluiten redelijk goed aan op de discussie die voor Kerstmis woedde op de Linkedin-site programmamanagement naar aanleiding van een eerder weblog van mij.

Certificeren gaat van au

Gisteravond een levendige ontmoeting gehad met de eerste twee IPMA-gecertificeerde programmamanagers. Ondanks allerlei kritische opmerkingen over de uitvoering van een dergelijke certificering overheerst bij belangstellenden toch het idee dat dit een stap is die goed is voor het vak. Het vak houdt in dat programmamanager zijn wezenlijk anders is dan het managen van een project. De beoordeling die de eerste twee kandidaten hebben gehad, ademt nog teveel de instelling en systematiek voor projectmanagers. De kritische geluiden van de managers moeten geïnterpreteerd worden als kinderziekten die nu eenmaal optreden bij nieuwe initiatieven.

Opsporen loont

Over een markt gesproken: de rekenkamer heeft berekend dat er in Nederland voor 18,5 miljard euro per jaar wordt witgewassen. Dit verbijsterende getal noemde Frederik Jansen tijdens de IPMA kwartaalbijeenkomst Misdaad Loont Niet.  Frederik is programmamanager financieel-economische crimininaliteit van de Nederlandse politie. Hij besprak met de geïnteresseerde programmamanagers en adviseur drie dilemma's in zijn programma.

Op afstand en toch dichtbij

Een bestuurder kijkt wat het meest haalbaar is, staat op afstand maar toch dichtbij en zorgt voor zijn eigen kompas. Deze drie kenmerken poneerde Leo van Veen op de kwartaalbijeenkomst van de IPMA-interessegroep Programmamanagement, afgelopen woensdag. Voor ruim 18 geïnteresseerde programmamanagers zette Van Veen uiteen hoe dat gedurende 4,5 jaar bij een uitvoerende overheidsorganisatie is gegaan. Hij fungeerde als "rechterhand" van de eindverantwoordelijke bestuurder. Nadrukkelijk heeft hij het perspectief van de opdrachtgever gekozen en niet dat van de programmamanager.

Samen doch verschillend

It takes two to tango was het motto van een workshop die Betty Nieuwenburg en ik hebben gegeven op de jaarlijkse Projectmanagement Parade: programmamanager en projectleider die samen doch verschillend een dansje doen. Opvallend vond ik dat niet iedereen onderschrijft dat voor die verschillende rollen ook in wezen verschillende competenties aangesproken worden.