Onlangs was ik op bezoek bij het Deltaprogramma in Den Haag. Onder leiding van de Deltacommissaris, Wim Kuyken, gaat de overheid maatregelen nemen zodat Nederland in 2100 voldoende beveiligd is tegen de stijging van de zeespiegel en tevens over voldoende zoetwater beschikt. Het programma is nu voldoende uitgedacht: de tijd is nu rijp om de besturing ofwel het management van het programma in te richten. Hoe doe je dat?
Inhoud voorop
Mijns inziens moet je op basis van het inhoudelijke programma, de risico's en succesfactoren nagaan welke criteria je wilt uitwerken. Tenslotte is het nogal inefficient over alle mogelijke zaken informatie in te winnen en daar vervolgens maatregelen op treffen. Met andere woorden: focus. Het lijkt me geen boude veronderstelling dat het bij het Deltaprogramma vooral gaat over doelgerichtheid en haalbaarheid.
Doelgerichtheid
Voor een goede sturing moeten de doelen concreet geformuleerd zijn. Ook zullen door de tijd heen plateaus aangegeven moeten worden. Het programma is opgebouwd uit 6 regionale programma's. Per regio zullen de doelen uitgesplitst zijn. Elke regio moet de inspanningen identificeren die gaan helpen om de doelen te bereiken. Tijdens het programma moet de programmamanager checken of de gewenste effecten optreden en of de inspanningen nog steeds de veronderstelde bijdrage aan de doelen leveren. De eerste vraag kan door monitoring gebeuren. Voor de tweede vraag is een deskundigen-oordeel noodzakelijk: of een panel of statistisch onderzoek zal de antwoorden moeten geven. Ook zal de programmamanager de omgeving (ontwikkelingen in Duitsland en Belgie, klimaat) in de gaten moeten houden.
Tenslotte zullen de regionale cijfers geaggregeerd moeten worden om te zien of het nationale doel gehaald wordt. Dit soort exercities moet de programmamanager niet vaker dan een keer per jaar doen, en misschien nog minder.
Haalbaarheid
In de Nederlandse bestuurlijke constellatie is medewerking van gemeenten, provincies en waterschappen noodzakelijk om dit programma voor elkaar te krijgen. Ik vermoed dat het hier vooral gaat over de haalbaarheid van de inspanningen en niet zozeer van de doelen. De maatlat voor haalbaarheid is dan "medewerking van die en die overheden aan maatregel 1".
De monitoring hiervan vindt vrij frequent plaats en kan afgelezen worden aan beschikbaarstelling van euro's of mensen, aanwezigheid tijdens bijeenkomsten, medewerking aan besluiten etc. De regionale programmaorganisatie kan dit monitoren, vervolgens via de programmamanager maatregelen treffen om medewerking te verkrijgen. Een escalatieplan ligt klaar: want vervolgens zal de manager zijn opdrachtgever en daarna andere bestuurders inschakelen. Daar ligt in laatste instantie een rol voor de Deltacommissaris die uiteindelijk ministers en gedeputeerden rechtstreeks kan aanspreken.
Omdat voor het Deltaprogramma in de komende jaren enkele cruciale besluiten moeten worden genomen, zal veel energie in deze sturing gestoken moeten worden. Dat kan des te gemakkelijker als de "traditionele" gegevens over doorlooptijd en geld op inspanningenniveau in de regio worden verzameld en gebruikt. Dat moet je niet op nationaal niveau over willen doen.
Reacties