Het Nieuwe Werken volgens Bijl

In mijn vorige weblog  had ik het over het organiseren van het werk in de nieuwe (postindustriële)tijd, het werken in de kenniseconomie of zoals het ook wel genoemd wordt, Het Nieuwe Werken. Ik heb nu net het boek uit 'Aan de slag met het nieuwe werken', van Dik Bijl (in eigen beheer uitgegeven en op internet – www.aandeslagmethnw.nl gratis verkrijgbaar). In de eerste 94 pagina’s wordt uitgelegd waarom het HNW nodig is en wat er voor nodig is, de volgende 80 pagina’s geven beschrijvingen van ‘organisaties die het doen’ en het boek sluit af met een hoofdstuk met tips wat de manager kan doen om het in de eigen organisatie in te voeren

Volgens Bijl is het begrip Het Nieuwe Werken zelf nog redelijk nieuw, maar zijn de verschillende componenten ervan dat niet. Te denken valt daarbij aan ‘empowerment’ (daar oefenen we al 20 jaar mee), ‘kantoorinnovatie’ en ‘dienend leiderschap’ wat ook niet nieuw is. 

 

De componenten die onderdeel uitmaken van HNW waren er al

Naast deze componneten is voor een integrale invoering van HNW aandacht nodig voor het inrichten van een netwerkorganisatie’, ‘Business Process Management’, ‘Kennismanagement’ en ‘Zelfsturing’. Maar de grote versneller is volgens hem Informatie en Communicatie Technologie. Volgens hem "is ICT een noodzakelijke, maar onvoldoende voorwaarde: zonder ICT kan er geen sprake zijn van Het Nieuwe Werken, maar omgekeerd is de ICT niet de oplossing die Het Nieuwe Werken gaat realiseren. De sleutel tot die oplossing ligt vooral in ons hoofd,  onze manier van denken. ‘Vertrouwen & loslaten’ en ‘vrijheid & verantwoordelijkheid’ zijn sleutelbegrippen in Het Nieuwe Werken."

Een definitie van HNW

Bijl hanteert de volgende definitie: ‘Het Nieuwe Werken is een visie om werken effectiever, efficiënter maar ook plezieriger te maken voor zowel de organisatie als de medewerker. Die visie wordt gerealiseerd door die medewerker centraal te stellen en hem – binnen bepaalde grenzen – de ruimte en vrijheid te geven in het bepalen hoe hij werkt, waar hij werkt, wanneer hij werkt, waarmee hij werkt en met wie hij werkt.’

Het is geen bezuigingsoperatie

Er bestaan een aantal vooroordelen over HNW, zoals HNW is thuiswerken,  vrijheid is blijheid, een bezuinigingtruc verpakt in een mooi verhaal en mensen die gewoon langer werken en overal en altijd beschikbaar zijn.Bijl stelt met nadruk dat dit alles niet waar is (zou mogen zijn voeg ik er zelf maar aan toe, want in veel organisaties is thuiswerken al een grotestap, is iets mer vrijheid wel wenselijk). HNW bestaat concreet uit vier hoofdgebieden die Het Nieuwe Werken kunnen realiseren. Het gaat daarbij om de ICT, de fysieke werkomgeving, de organisatie en ten slotte de mentaliteit van de mens (in zijn boek werkt bijl deze verder uit).

HNW heeft een aantal bijwerkingen

Tenslotte onderkent Bijl een aantal ‘bijwerkingen die goed te behandelen zijn mits men er zich maar bewust van is) van HNW, zoals verzakelijking, solistisch gedrag, de sociale cohesie die verloren gaat, geen scheiding tussen werk en privé en mensen die niet meer stoppen met werken (als ik naar Twynstra Gudde kijk zijn het bijwerkingen die ik wel herken en waar veel voor nodig is om deze bijwerkingen te voorkomen of te neutraliseren).

Bijl’s boek geeft geen neutrale beschrijving van de stand van zaken van HNW (zoals Baan c.s.dat doen) (en hij ambieert dat geloof ik ook niet). Bijl heeft lange tijd gewerkt voor Microsoft en zoals hij in zijn voorwoord schrijft, hij is niet langer ‘leveranciersgebonden’ (maar je voelt tussen de regels door nog wel een restje ict passie). Hij noemt zich zelf pionier en Ambassadeur van HNW. Maakt dat het boek minder leesbaar of relevant? Ik vind van niet. Het boek ‘hapt lekker weg’ en is vrij concreet in wat er komt kijken bij het invoeren van HNW (veel!).

Er is sprake van veel 'lippendienst'

Ik blijf als organisatiekundige wel zitten met een aantal twijfels over HNW. Zoals ook Bijl het in zijn boek stelt, met ‘empowerment’ oefenen organisaties al 20 jaar en ik zie maar beperkte vorderingen, net als in het gebied van ‘kantoorinnovatie’ en ‘dienend leiderschap’. Het zijn gebieden waar veel lippendienst wordt geleverd (je kunt er immers ook niet op tegen zijn) maar in de dagelijkse praktijk zie ik het maar mondjesmaat terug.

Daarnaast vraag ik me af welke elementen van HNW toepasbaar zijn in organisaties waar volgens vaste procedures en protocollen gewerkt wordt. zoals ziekenhuizen, papierfabrieken, call centra, gemeentehuizen, poltie en rechtbanken (om er maar een paar te noemen) En dan blijft de hamvraag nog onbeantwoord: wat wordt de klant (degene die ons uiteindelijk betaalt) er beter van?