Bij mij op tafel lagen laatst een paar stripboeken, en met de vrienden die bij mij op bezoek waren ging het gesprek over wie onze helden waren/zijn. Mijn helden waren Zorro en Archie de Man van staal. We probeerden in het gesprek de belangrijkste waarden van deze helden te benoemen en vroegen ons af of ze nu ook nog betekenis voor ons hebben.
Vanuit het idee dat het onbewuste de baas is over ons doen en laten, zoals Dijksterhuis ons laat zien in zijn boek ‘Het slimme onbewuste’ en dat we onze helden imiteren zoals beschreven in het ‘Het spiegelende brein - over inlevingsvermogen, imitatiegedrag en spiegelneuronen’, moeten de helden uit onze jeugd immers (enige?) invloed op ons hebben (gehad).
Onder het motto ‘niks is toevallig’ stuitte ik op een boek dat naadloos aansloot op mijn koffietafelstripheldendiscussie en bij de boeken van Dijksterhuis en Marco Iacoboni. Het gaat om Frank Schaper zijn boek ‘Hoe je een geboren leider wordt – rolmodellen, striphelden en wereldleiders’ (scriptum)
Leiders zijn beïnvloed door de striphelden in hun jeugd.
Schaper heeft volgens mij het mooiste managementboek (over leiderschap) van 2009 geschreven. Het boek is inhoudelijk intrigerend, is geschreven in een persoonlijke stijl, gebaseerd op zijn ervaring als KLM manager en is geweldig mooi opgemaakt. Het is een studieboek, stripboek, plaatsjesboek, leesboek en bladerboek. In zijn boek lopen vorm en inhoud gelijk op. Schaper stelt dat leiders beïnvloed zijn door de striphelden in hun jeugd. Ondermeer de theorieën van Dijksterhuis en Iacoboni gebruikt hij om deze stelling aannemelijk te maken.
Snap de leider door zijn rolmodellen
Zoals Schaper het zelf zegt: “Mijn spiegelneuronen zorgden ervoor dat ik beleefde wat Prins Valiant, Kuifje, Don Bosco en al mijn striphelden beleefden. De strijd die zij streden streed ik, hun normen en waarden werden mijn normen en waarden, hun doelen werden mijn doelen. Spiegelneuronen vormen de hoofdzaak van het feit dat wij als volwassenen een onbewust script volgen dat niet door ons zelf is geschreven, maar door onze rolmodellen of, als het fictieve personages zijn, door hun scheppers. Wie een leider wil doorgronden, kan essentiële inzichten halen uit de kennis over zijn vroegere rolmodellen, ongeacht of het levende of fictieve personages betreft."
Volgende keer wil ik verder op Schaper zijn boek ingaan, nu wil ik kort iets zeggen over het fenomeen spiegelneuronen zoals beschreven in het boek van Italiaanse wetenschapper Marco Iacoboni (nu werkzaam op UCL-Los Angeles) (met alle voorzichtigheid, want het boek is eigenlijk iets te moeilijk voor mij).
Inleven empathie en imiteren
Het boek gaat over de biologische principes achter inleven, empathie en imiteren. Ik dacht altijd dat imiteren een vorm van leren was van baby’s en kleuters, maar Iacoboni leert me dat we het onze hele leven doen. Een groot deel van de dag doen we andere mensen na en de veroorzaker hiervan zijn onze spiegelneuronen
Spiegelneuronen helpen te voelen wat anderen voelen
Spiegelneuronen zijn hersencellen, cellen met uitlopers om signalen te ontvangen en prikkels te sturen. Spiegelneuronen spiegelen de activiteit van andere mensen in ons eigen brein. Hun locatie in ons brein wordt ook actief wanneer we zelf die activiteit uitvoeren. Spiegelneuronen stellen ons in staat om letterlijk te voelen wat andere mensen beweegt.
Spiegelneuronen zorgen ervoor dat wij mentaal en emotioneel met elkaar zijn verbonden. Zo zijn bijvoorbeeld spiegelneuronen actief wanneer ik de tennisbal over het net sla, maar ook wanneer ik Nadal een bal op de tv zie slaan.
Niet alleen helpen onze spiegelneuronen de handelingen van andere mensen te herkennen, ze helpen ons ook beweegredenen achter die handelingen te herkennen en begrijpen. Het onderstreept nog een keer het belang van aandachtige non verbale communicatie. Spiegelneuronen zorgende ervoor dat Schaper's striphelden onbewuste aanjagers werden van zijn leidinggevende ambities vanaf het moment dat zij op papier tot leven kwamen.
Reacties