Gladwell over intuïtie en het onbewuste

Al een poosje help ik een aantal mensen bij het verhelderen van het waarom van 'onderling gedoe en wederzijdse prikkelbaarheden’. Betrokkenen hebben beelden van elkaar die wel in beton gegoten lijken te zijn. Met veel moeite lukt het soms om hen met andere ogen naar een ‘ruzieonderwerp’ te laten kijken. Vaak kunnen ze het ‘waarom’ van hun gedragingen en denkbeelden moeilijk achterhalen "zo zie ik het nu eenmaal" is een veelgehoorde reactie.

Misschien vraag ik wel het onmogelijke van de partijen, want het gaat voor een groot deel over onbewuste processen. Dijksterhuis , die stelt dat dat 99% van ons gedrag onbewust is, geeft me niet veel hoop dat het gesprek over het doen en laten van de kibbelaars snel tot een goed einde komt.

Gladwell (in zijn boek Intuïtie) voegt hier nog een paar inzichten aan toe. Gladwel is een omgevallen boekenkast en baseert zich op een berg aan wetenschappelijk onderzoek. Daarbij komt ook nog dat hij goed leesbaar schrijft. Een paar van de ‘moralen’ uit zijn boek Intuïtie

We zien ons zelf niet als onwetend

Gladwell: Mensen hebben geen weet van de dingen die hun handelen beïnvloeden, maar ervaren zichzelf zelden als onwetend: We moeten onze onwetendheid vaker accepteren en veel vaker ‘ik weet het niet ‘ moeten zeggen.

Illusie van de vrije wil en de invloed van buiten

Gladwell citeert een groot aantal experimenten waaruit blijkt dat onze ‘vrij wil’ grotendeels een illusie is. Meestentijds functioneren we op de automatische piloot, en de manier waarop we denken en handelen – en hoe goed we in een opwelling denken en handelen – is veel vatbaarder voor invloeden van buitenaf dan we beseffen (Vrije wil is een illusie).

Soms overheersen positieve gevoelens

‘In een relatie kunnen mensen zich in een van de volgende twee toestanden bevinden. In de eerste toestand is er een prevalentie van positieve gevoelens, dat wil zeggen dat positieve emoties de overhand hebben op prikkelbaarheid. Die vormen een soort buffer. Als de ene partner iets vervelend doet, dan zeggen ze: ‘O, hij – of zij- heeft gewoon een pestbui.’

Soms overheersen negatieve gevoelens

Of ze zitten in een situatie van prevalerende negatieve gevoelens, waarbij zelfs de betrekkelijk neutrale dingen die een partner zegt negatief worden opgevat. In de toestand van prevalerende negatieve gevoelens trekken mensen blijvende conclusies over elkaar. Het is echt moeilijk om die toestanden te wijzigen, en het zijn deze toestanden die bepalen of de pogingen tot bijstellen van de ene partij door de andere partij als bijstellen wordt gezien of als vijandige manipulatie.

Vier het schaarse moment van jezelf en elkaar begrijpen

Om terug te komen op de gesprekken die ik voer met de twee partijen over hun gedoe: ik put niet veel hoop vanuit bovenstaand perspectief over mijn bemiddelende rol: de kracht van het onbewuste, de prevalerende negatieve gevoelens, de (negatieve) invloed van de omgeving.

Eigenlijk is het mazzel als mensen het gevoel hebben elkaar te begrijpen en niet dicht langs elkaar heen te communiceren. Laten we vooral accepteren dat we elkaar maar zelden begrijpen, dat we blij mogen zijn als we elkaar een keer begrijpen, en dat gevoel moet je vieren.

Comments

[Geplaatst door: Jan van]

Mooie positieve afsluiter :-)

[Geplaatst door: Tom Wijnberg]

Hoe ziet u de relatie tussen negatieve emoties en het ego?

Negatieve emoties komen voort uit begeerte, gehechtheid, haat, trots, afgunst en nog meer mentale factoren die ons ego vormen, een ego waarmee we ons identificeren en dat we vaak tot iedere prijs willen beschermen. De gehechtheid aan ons ego is een feit, maar het ego op zich heeft geen enkel werkelijk bestaan. Het bestaat nergens en op geen enkele manier als entiteit maar het belet ons wel de ware aard van de dingen te herkennen. Deze onwetendheid is dus de eigenlijke oorsprong van onze negatieve emoties. Ze brengt een breuk tussen “onszelf” en “anderen”. Uit deze afwisselende aantrekking en afstoting komt een stroom verstorende gedachten en emoties voort, die worden vertaald in woorden en daden en vormen ons lijden. Daarom is het ontdekken dat het ego slechts ingebeeld wordt een geweldig bevrijdend proces. - Alex Mero