Het jaar 2008 stond gaandeweg steeds meer in het teken van banken ellende en de kredietcrises. Daar tussendoor speelde ook nog (steeds) het thema van de hoogte van vergoedingen voor bovenbazen. Dat je miljoenen kon verdienen in de banken sector wisten we al, maar nieuw was dat je ook nog vorstelijke beloningen kon ontvangen bij slecht preseteren van de bank. ik denk aan Lehman Brothers, de Amerikaanse zakenbank die in juli 2008 week op het punt van faillissement stond en werd overgenomen door Barclays. Onderdeel van de overnamesom was 2,5 miljard dollar voor de uitkering van bonussen. De acht topmannen krijgen elk tussen de 10 en 25 miljoen dollar mee.
Geen Angelsaksisch versus Rijlands denken
Voor velen was dit een bewijs dat het Angelsaksische model van zakendoen verwerpelijk is. Hun hoop was gericht op het Rijnlandse model. Maar ook Europese managers zijn besmet geraakt met het beloningsvirus (maar misschien heeft het niks met Europa en en Amerika te maken, maar gewoon met een bepaald type mensen maar misschien nog wel meer met een bepaald systeem van belonen).
'Van hoeveel heb jij afstand gedaan’
Want niet alleen Amerikaanse managers kregen na wan-presteren vorstelijke beloningen mee. De bovenbazen van Fortis, zoals de bestuurders Votron en Lippens, konden er ook wat van. Zij vroegen bij het scheiden van de markt nog bonussen voor zich zelf. Ik citeer de NRC van 20 december 2008: 'Voormalig topman Votron heeft, tegen alle procedures in, zelf om zijn bonus over 2007 van 2,5 miljoen euro gevraagd. Hij werd daarin gesteund door president-commissaris Lippens. Ook Lippens had om een omvangrijke extra beloning bij de RvC gevraagd, van ruim een half miljoen euro, maar zag daar onder druk van collega's van af.'
Volgens mij is er een nieuw gespreksonderwerp ontstaan bij top bestuurders, namelijk ‘van hoeveel geld (bonus, salaris, gouden handdruk e.d.) heb jij afstand gedaan’?
De grootste afstandnemer van 2008
We weten niet voor hoeveel precies, maar bijvoorbeeld de bestuurders van Aegon en ING hebben recentelijk arbeidsvoorwaarden gewijzigd. Maar de grootste afstandnemer van een gouden handdruk is de (sinds 1 januari voormalige) topbestuurder van de ABN AMRO, Jan Peter Schmittmann. Hij kon volgens zijn contract aanspraak maken op 16 miljoen euro, maar hij zag af van 8 miljoen en was tevreden met 8 miljoen euro. De ABN AMRO heeft nog wel geprobeerd via een rechtszaak het bedrag te beperken tot zijn jaarsalaris van 2,4 miljoen euro. Maar volgens de rechter had Schmittmann volgens zijn contract recht op een vertrekpremie naar rato van zijn 26 arbeidsjaren.
Schmittman raakt niet aan de bedelstaf, want volgens Jeroen Smit (schrijver van het boek ‘De prooi’, waarin hij in geuren en kleuren de overname van ABN AMRO door Fortis beschrijft) heeft Schmittmann aan de overname door Fortis al flink verdiend. Net als veel andere topmanagers van de ABN AMRO heeft hij door de verzilvering van opties en aandelenregelingen na de overname ongeveer 7,5 miljoen euro ontvangen.
Contract gaat voor redelijkheid
Oh ja, iemand vroeg me wat ik er nu zelf van vind. Ik hoor tot de ouderwetse school die vind dat contract voor redelijkheid gaat. Want redelijkheid is 'in the eye of the beholder', daar kun je als werknemer je hypotheek niet mee financieren. Schmittman heeft vrolijk meegehuppeld met het systeem van, in mijn ogen belachelijk hoge, beloningen voor pseudo-ondernemers in banken die geen enkel echt risico lopen, maar zich wel laten belonen alsof ze echte ondernemers zijn. Of zoals Fentener van Vlissingen over ondernemers in loondienst zegt: “Ze ondernemen met het geld van anderen. En naarmate die ‘ander’ abstracter is, kunnen ze zich het permitteren luidruchtiger te worden". Voor de heer Schmittman heb ik nog wel enig extra begrip, want bij de overname van de ABN AMRO was hem door de Nederlandse Bank cq W. Bos gevraagd nog een poos te blijven in het kader van continuiteit (wat in 2009 opeens minder belangrijk is....).
Reacties