De projectsaboteur

Toen een collega mij vorige week vroeg of ik het boek “De projectsaboteur” had gelezen, moest ik dat ontkennen. Daarbij dacht ik dat de vragensteller een grapje maakte. Wie bedenkt nu zo’n thema voor een boek en ik vroeg me dan ook af wie nu geïnteresseerd kan zijn in een boek dat gaat over het met opzet laten mislukken van een project.

Ik heb het boek gekocht en gelezen want mijn positieve ik dacht dat het boek mij zou laten zien hoe de saboteur (als die al bestaat, en dat betwijfel ik) te werk gaat en wat er tegen te doen valt. Dat eerste kreeg ik, dat tweede niet, zei de deze lezer teleurgesteld. Misschien moet ik nu zwijgen, want het boek is dus niet voor mij bedoeld, maar weet dat maar eens van te voren.

Geen tips hoe sabotage te voorkomen

Het boek stelde mij teleur omdat de auteurs nergens vertellen hoe de welwillenden zich kunnen wapenen tegen saboteurs of hoe je er mee om moet gaan. Blijkbaar gaan de auteurs er vanuit dat lezer zelf wel kan doordenken hoe hij sabotage in zijn project kan voorkomen. Ik vond het op den duur niet meer leuk om het boek te lezen. Ik vond het te ver doorgedreven (of de humor c.q. ironie is me ontgaan). 

Hoe word ik een rat voor projecten?

Het boek lijkt qua toon en idee op het boek uit 2002 van Joep Schrijvers: ‘Hoe word ik een rat?’, een boek over konkelen en samenzweren. Schrijvers beschrijft hoe managers manipuleren. Volgens hem komen de mensen die vertrouwen op de formele verhoudingen, op het 'nette' spel, bedrogen uit. Hij stelt dat beslissingen niet alleen tot stand komen door rationele afwegingen van voor- en tegenargumenten, maar vooral door het ondergrondse politieke machtsspel. Wat toen origineel en leuk was is dat niet nu meer.

Professionaliseren van saboteurs

De kafttekst is wel duidelijk wat het boek levert: "Elk project heeft tegenstanders. Iedereen kent ze. Er zijn altijd mensen die er om de een of andere reden belang bij hebben dat een project op een mislukking uitdraait. In de kern is een project vaak uiterst eenvoudig; het laten ontsporen daarvan zou dat dan ook moeten zijn. Maar de tegenstanders zijn vaak amateurs. Ze doen maar wat. Ze weten niet hoe je de aanval op een project goed gestructureerd kunt aanpakken. Maar ze moesten het tot dusver ook op eigen kracht doen: het ontbrak de amateur die zich wilde professionaliseren aan enige ondersteuning."

Gietema en Kotteman vinden het tijd dat de projectsaboteur professioneel gereedschap krijgt om zo ieder project met succes te kunnen torpederen. Ze leggen de lezer uit hoe deze een project efficiënt, effectief, maar vooral professioneel kan saboteren met geplande acties. "Niet af en toe roepen dat je het er niet mee eens bent, maar geraffineerd, grondig en onstuitbaar werken aan de destructie van het project."

De saboterende opdrachtgever

In het boek staan sabotage-tips voor de opdrachtgever, de projectmanager, de gebruiker, de specialist en het lid van de OR. Om je een idee te geven van de toon van het boek geef ik hier een kort stukje weer over de saboterende opdrachtgever. “Als opdrachtgever sta je aan de top van het projectimperium, je bent bepalend in de besluiten voor iedere fase van het project. De besturing, de plaats waar aan de knoppen wordt gedraaid, is jouw instrument om het project te laten falen.” De auteurs werken in dit hoofdstuk een aantal handvatten uit hoe de opdrachtgever dan het project kan laten mislukken, waaronder:
- Zorg dat er een niet-capabele projectmanager komt
- Voorkom dat er een gelegitimeerde, gemachtigde opdracht voor het project komt
- Maak de opdracht en de scope vaag
- Zorg voor een rammelend plan
- Voorkom dat er medewerking en resources zijn toegezegd
- Stimuleer strijdige prioriteiten tussen project- en lijnorganisatie
- Zorg voor ‘partners in crime’, infiltranten in het project.

Partijen zweren samen

Het laatste hoofdstuk beschrijft hoe de opdrachtgever, de projectmanager, de gebruiker, de specialist en het lid van de OR samen kunnen spannen om het project om zeep te helpen. Handvatten zijn ondermeer:
- Bepaal hoe het politieke krachtenspel in de organisatie er uit ziet
- Inventariseer welke afdelingen er gunstig en welke minder gunstig voor staan in de meerjarenramingen en gebruik dat
- Inventariseer de werking van de bureaucratische machine. Juist gebruik wekt de schijn van betrouwbaarheid
- Kies de collega-saboteurs zorgvuldig uit op basis van een overzicht van belangen en invloed
- Analyseer de positie van de spelers in en om het project en gebruik hun positie en invloed voor succesvolle manipulatie.

Een 'leuk' idee maakt nog geen goed boek

In hun voorwoord zeggen Gietema en Kotteman dat ze dat ze het leerzaam vonden om te beschrijven hoe je een project saboteert. Leerzaam voor de saboteur maar evenzo voor anderen ”om zich te wapenen tegen saboteurs en hun ondermijnend gedrag.” Maar daarover wordt niks gezegd. De twee auteurs vonden het volgens mij hun schrijfwerk niet alleen leerzaam, ze maken de indruk dat ze ervan hebben genoten om de donkerste kant van samenwerken 110 pagina’s (te) lang te beschrijven.

Projectmanagers met ervaring

De twee auteurs hebben veel ervaring, Kotteman is programmadirecteur bij een internationale grootbank en heeft net als Gietema ruim twintig jaar projectervaring. Hun (negatieve?) ervaringen hebben ze van zich afgeschreven. Maar eigenlijk hadden ze het, wat mij betreft, hierbij moeten laten. Het was beter geweest om de stukjes proza voor te lezen op besloten bijeenkomsten met de eigen projectteamleden, samen lachen over zo veel gemenigheid en dan weer snel over gaan tot de orde van de dag. 

Comments

[Geplaatst door: Koos Overbeeke]

Rudy,

Vooropgesteld: Ik heb het boek niet gelezen alleen jouw recensie. Op basis van deze recensie is ligt wat je er aan moet doen wel duimendik bovenop. Draai het om. Dus als je een vage scope hebt zorg dan dat je een scherpe krijgt, als je plan rammelt zorg dan dat je een robuust plan krijgt. Etc.

Dat geeft antwoord op de Wat vraag. Wat moet je doen. Hoe je dat moet doen? Dat lijkt me een ander boek.

Vriendelijke groet,
Koos