In de wijk

Gezinnen aan de rand; mannen alleen in het centrum

CBS heeft nieuwe gegevens nu mooi gekoppeld aan kaarten. Met een druk op de knop weten we waar de gezinnen worden en waar de alleenstaanden. Almere is uiterst kinderrijk, maar in het centrum en in het oudere Almere Haven zie je de alleengaanden toch terugkomen. Zo zie je de nuances. Mannen zien we in het Centrum van Amsterdam wonen. Vrouwen toch vooral in Amsterdam Zuid.

• Visuele kracht

Deze informatie geeft inzichtelijk waar bepaalde behoeften zijn. Deze kennis is meestal ook al wel aanwezig in gemeenten en andere maatschappelijke instellingen, maar het kan toch ook door de visuele kracht meer accent krijgen.

• Inzicht in verandervoorkeur

Gelet op de beperkte middelen die voor de voorzieningen in wijken beschikbaar zijn, is het verstandig deze gegevens goed te gebruiken. De effectiviteit van de inzet neemt nog verder toe als de gemeente en de andere instellingen zich bewust zijn van de taal van de bewoners. Daarmee bedoel ik niet de (niet-)westerse moedertaal die de bewoners bij voorkeur spreken, maar de verandertaal. Wat is de taal waarop deze bewoners in actie komen? De taal die ze begrijpen, die hen aanspreekt.

In een onderzoek heeft Twynstra Gudde en Motivaction de burgerschapsstijlen van wijkbewoners gekoppeld aan de veranderkleuren.   

Een veranderkleur is een typering van mensen in de wijze waarop men mee gaat met iets iets nieuws. Hoe men tegen het leven kijkt en omgaat met veranderingen. Voor de organisatiesadviseurs zijn de veranderkleuren gefundenes fressen. Voor de wijkaanpakkers nog veel minder. Het onderzoek bracht naar voren dat bewoners in achterstandswijken vooral blauw en rood zijn.

Blauw: heldere, duidelijke taken en verantwoordelijkheden en benoemde resultaten, gestructureerd

Rood: appelerend op eigen belang, directe causale reactie, winnen, prikkelen

Percepties van burgers wat de problemen zijn, ergernissen en  redenen voor afhaken. Burgerparticipatie, communicatie naar burgers, inzet van middelen, oproepen voor betrokkenheid: het kan zoveel effectiever als we de inzet koppelen aan de kleurenvoorkeur van burgers en aan hun burgerschapsstijl.

• Kennis is geld

Gegevens: kennis van het type burger, vermogen, burgelijke staat, man, vrouw, burgerschapsstijl en veranderbereidheid. Het zijn de werktuigen voor een spaarzame overheid, een spaarzame corporatie of welzijnsinstelling. Minder doen, en anders doen; verhogen de effectiviteit! In een tijd van bezuinigen is een investering in deze kennis en een goede toepassing ervan al snel rendabel.

Burgers vangen bezuinigingen op: vergt missie

Zijn we iets opgeschoten? In 2010 schreef ik met Menno van Vliet van de gemeente Almere een stuk voor  www.gemeente.nu.

• Zonder visie kaalslag

Portee van dat verhaal is: Als de overheid geen visie heeft op de vitaliteit van burgers zijn de bezuinigingen die aanstaande zijn eenvoudigweg slechts een grote kaalslag. Het gaat om slim terugtrekken en het veld vitaliseren. Nu zijn we 1,5 jaar verder en zien we dat de overheid het ook doet?

• Rijk heeft geen visie: bezuinigingen staan voorop

Bij de rijksoverheid zie ik geen visie. Ingezette wijkaanak wordt alweer teruggedraaid, verwachtingen die gewekt werden met wijkbudgetten, kunnen nu niet meer waargemaakt worden. Nog los van de vraag of het handig is extra geld voor wijken/ bewoners vrij te maken, dergelijke wisselkoersen maken het contact tussen overheid en de wijk er niet makkelijker op. Er wordt wel gesproken over de civil society, Camerons Ideoloog wordt er voor naar nederland gehaald, maar de bezuinigingen worden zonder 'slack' in gevoerd. De gekorte Jeugdzorg komt bij gemeenten en ik zie daar heel veel gemeenten mee worstelen; op welke wijze ze dat zullen doen. Hoe creeren zij een civil society die het pedagogisch klimaat versterkt?

Bij de Wet werken naar vermogen en passend onderwijs en de decentralisatie van de AWBZ is het niet anders. De rijksoverheid zou de gemeenten kunnen ondersteunen om het veld, de maatschappij, in staat te stellen taken op te pakken waar de overheid besluiten moet met minder te werken en zich deels terug te trekken. Geen cold turkey, maar een effectieve invoegstrook.

• Gemeenten zitten in spagaat

Gemeenten werken allemaal op eigen wijze naar een civil society. De motieven veschillen: bezuinigen is een feit, daar komen we niet om heen. Maar ideologie is ook en nog steeds een sterke drijver. Veel participatiemakelaars, procesmanagers geven in de gesprekken die ik met hen voer, aan dat ze moeite hebben om participatie te bevorderen terwijl de overheid taken vermindert (afbreekt). Toch zijn er steeds meer gemeenten bezig zich drastisch te herorienteren. De burger moet aan het stuur.

• Progressie in de afgelopen 2 jaar

In de afgelopen 2 jaar hebben we ruim 12 gemeenten begeleid bij hun ambities om burgers aan het stuur te zetten. Daarnaast hebben we Leiders in de wijkaanpak en Leiders die verschil maken geholpen hun ambities te formleren. Ook zij proberen zich los te maken uit het systeem.

• Favoriet instrument: Theory U

Daarnaast begeleiden we in grotere opdrachten gemeenten en welzijnsinstellingen in het omdraaien van de pyramide. Een echte doorbraak is moeilijk en vergt een lange adem. Het is niet anders. Het systeem is heel sterk en als je burgers echt aan het stuur wilt zetten ben je bezig een social change te realiseren die niet anders dan diepe systemische interventies vergt. Mijn geliefde instrument is Theory-U omdat dit enerzijds heldere fases hanteert en anderzijds heel open is: het staat open voor wat de toekomst: een vitale civil society ons brengen zal.

• Saldo

Mijn ambitie om burgers aan het stuur te zetten is hoog en tegelijkertijd is de werkelijkheid weerbarstig. Al sinds 1991 (toen ik voor Ien Dales werkte aan de sociale vernieuwing) ben ik door het vraagstuk gefacineerd. De afgelopen 2 jaar zijn er mooie stappen gezet. Ik ga nog even door!

It takes companies to raise a neighbourhood

• Start up business

Laatst sprak ik met Jim Stolze van het Founder Institute. Jim is bekend als de man van TED x Amsterdam. Dat hij in Amsterdam als een van de eerste buitenlandse spinoffs van TED startte. Een ondernemende man die nu het Founder Institute in Nederland start. Founder Institute komt uit Silicon Valley en heeft een heel mooi business concept. Startende ondernemers worden geselecteerd en krijgen een heel pakket aan diensten (fiscaal, PR, juridisch etc). Elke ondernemer start een BV. Een bepaald deel van de aandelen gaat naar Founder. Zo'n 10 ondermers krijgen onderricht; topmentoren helpen de starters. Niet alleen ontstaat er een belang tussen de starter en Founder; de startende ondernemers krijgen ook een aandeel in het eigendom van elkaar. Zo ontstaat er moeten ook betrokkenheid onderelkaar. Naast Founder Institute zijn recentelijk ook Startupbootcamp en Rockstart actief op een vergelijkbare wijze. Er is dus een markt om (overigens zonder enige subsidie van de overheid) ondernemerschap te versterken.

• Kleine effectieve soildariteit

Deze solidariteit is niet nieuw, maar wel goed! We zien ook die solidariteit in de vorm van rotating credit and savings associations (ROCSA’s) bij sommige etnische groepen in Nederland en verder in de hele wereld. Bij de levering van microkredieten aan een groep van micro-kredietnemers, worden afspraken gemaakt: Zij zijn te samen verantwoordelijk voor de afbetaling van elk lid en men is verplicht om regelmatig samen te komen en elkaar zo te ondersteunen in het terugbetalen.

• Lokale kracht door uitgaven in de buurt te houden

Een tijd geleden las ik (ik ben helaas de bron kwijt..) van een Engels project waar de uitgaven in de buurt zoveel mogelijk ten goede kwamen aan actoren binnen de wijk. Deze taktiek zou een aanzienlijk positief effect op de wijk hebben.

• 1 plus 1 is 3

Het zou toch wat zijn als we de principes van de collectieve betrokkenheid van ondernemers konden gebruiken voor het liften van een wijk:

a. De startup business als Founder Institute, Startupbootcamp en Rockstart worden gevraagd een wijk onder handen te nemen, bij wijze van maatschappelijk ondernemen. 

b. Zij helpen de zittende ondernemers met een robuust verbeterplan.

c. Zittende ondernemers krijgen ook de plicht om in elkaar te investeren.

d. Alle overheids- en semi-overheidsinstellingen worden uitgenodigd om alle inhuur en inkoop van diensten en goederen via de wijk te laten lopen, dan wel derde partijen via de aanneemcontracten werkzaamheden in de wijk tot besteding te laten komen.

Het aardige van dit idee is: we vragen de overheid geen geld, maar we vragen wel gebruikmaking van haar slapende kracht: de kracht van inkoop. Het aardige is verder dat de ondernemers doen waar ze goed in zijn en we de kracht van het collectief inzetten om er duurzame zelforganiserende kracht van te maken.

Nee, we helpen u niet!

Het is wel een beetje vreemd, de overheid wil steeds minder regelen. Juist om een beter maatschappelijk effect te bereiken.

In het project Burgers aan het stuur hebben we een gemeente geholpen die de wijkbudgetten wilde veranderen. Ze wilde een bezuiniging op de wijkbudgetten realiseren door de financiële administratie en verantwoording door de burgers zelf te laten doen.

"Maar de burgers wilden dit helemaal niet!" De burgers, verenigd in de wijkraden, vonden het wel makkelijk dat de gemeente dit regelde. Waarom zoveel moeite doen als het makkelijk kan? De gemeente zette door, dus werden de burgers innovatief, ze namen contact op de locale welzijnsstichting. Of zij niet het financieel beheer wilden overnemen?

De welzijnsstichting was nu juist bezig met welzijn nieuwe stijl en zag zich gesteld voor een exemplarische situatie. Nee, hier past eigen kracht! Het aardige van deze situatie is dat loslaten kracht kost. Als je altijd gezorgd hebt voor de burger, is iets niet meer doen heel lastig. De burger is verslaafd aan een goed verzorgende overheid. De overheid en ook het welzijn maken een draai, maar de burger nog niet. Ik ben zo benieuwd of dit gaat lukken, want eerlijk gezegd het systeem is hardleers. Steeds komen er weer nieuwe claims. Steeds is er wel een impuls om toch iets te doen. Maar in deze gemeente nog even niet.

Hogere inkomens verhogen buurtvertrouwen

Van de site van Nicis kwam ik de volgede tekst tegen:

"Het gaat goed met de steden in Nederland. Steden zullen in de komende jaren, crisis of geen crisis, blijven groeien, een grotere bijdrage leveren aan de Nederlandse economie en meer mensen zullen in steden wonen en werken. In veel steden is sprake van gentrification: in voorheen zwakke buurten is er een flinke toename van het aandeel hoger opgeleiden, stijgt het percentage koopwoningen, en vinden ontwikkelingen plaats die de buurt een betere naam bezorgen. Kansarmen maken gedeeltelijk plaats voor kansrijken. Bekende voorbeelden zijn De Pijp in Amsterdam en Lombok in Utrecht. Maar eigenlijk zijn in elke stad wel dergelijke buurten te vinden, altijd nabij het stadscentrum.

Recent Nicis-onderzoek naar de relatie tussen inkomensdiversiteit en buurtvertrouwen in Enschede en Amsterdam toont aan dat een toename van het aantal middeninkomens en een stijging van het aandeel koopwoningen, leiden tot meer buurtvertrouwen, ook onder de aanwezige lage inkomensgroepen in de buurt. Dit effect treedt niet alleen op in wijken rond het stadscentrum, maar ook in naoorlogse stedelijke vernieuwingswijken.

Hoe zit het nu precies met die relatie tussen inkomensdiversiteit en buurtvertrouwen? Wat betekent in dit verband ‘milde’ gentrification? Kan of moet de overheid hierin sturen? Of moet zij, met in haar kielzog de corporaties, zich juist terughoudend opstellen? In hoeverre is er sprake van verdringing? En waar liggen kansen, vooral nu de ‘officiële’ stedelijke vernieuwing trager gaat en de middelen in het kader van het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing en de wijkenaanpak teruglopen? "

Deze vragen worden beantwoord op een nicis congres op 11 november. Chcek www.nicis.nl

Opwindende voorstellen voor vernieuwing Jeugdzorg

In een resume van een 12-tal tips heeft Erik Gerritsen een prachtig epistel gemaakt waarin hij de Jeugdzorg overbodig maakt en de gemeente schetst hoeveel ruimte zij hebben om daadwerkelijk vroegtijdig jeugd te helpen. Vroegtijdig wil zeggen: buiten de bestaande kaders denken. Omgekeerd denken: professionals die de ruimte moeten krijgen. Vroegtijdig is ook: op zoek naar goedkopere interventies en het in een hand leggen van dure en goedkope maatregelen. Ander is er toch te weinig prikkel om het ook werkelijk anders te gaan doen.

Het mooie is dat Erik eigenlijk gelooft dat gemeenten dit zonder de stelselwijziging kunnen doen. Ik bewonder zijn visie en ben het ook helemaal mee eens. Gemeenten die willen kunnen het nu al doen.

 

Er zijn ook al wethouders die leiding nemen. Die de businesscase kunnen verdedigen, ook als het op pas op langere termijn uitbetaalt. In Amsterdam loopt al een paar jaar in de luwte van de jeugdzorg en andere grote operaties een bloeiend netwerk: Eer en Waardeer. Het netwerk beoogt niets anders dan de professionals die met jongeren werken te eren en te waarderen. Want zo is de gedachte, als het goed gata met de professionals dan gaat het ook goed met onze joneren. In het netwerk komen de professionals in een vrije ruimte, waar ze hun oordelen en overtuigingen over hun eigen discipline kunnen toetsen aan die van de andere. Van leerkracht tot politieman, van jeugdzorger tot welzijnswerker, van informele buurtactivtist tot GGD-arts. Die grensoverschrijdende mix geeft ruimte voor verbinding, op het niveau van passie en beroepseer.

Als gemeenten zouden investeren in een humuslaag van professionals en vervolgens de bestuurders bij elkaar brengen om te zien hoe 'één' de humuslaag als is, dan moet het mogelijk zijn het huidige verkokerde systeem te doorbreken.

Voor de trouwe lezers van dit blog: Jeugdzorg is ook een wijkzaak. Erik Gerritsen gaat andere in op een belangrijke factor: de reguliere taken als goede huisvesting en algemene bijstand. Zonder basis voorzieningen als geld en een dak boven je hoofd, komt de jeugdzorg helemaal in het geding. Effectief reguliere uitvoering van deze taken in de wijk, geeft de jeugdzorg ook meer lucht.

Waarde van kennis voor stad en wijk

Van de week kwam de Maastricht University in het nieuws omdat het te veel buitenlandse studenten zou aantrekken (wat het ook doet overigens; en gelukkkig maar, denk ik zelf). Te veel, vind de SP, want bij elke buitenlandse WO-student legt de staat enkele duizenden euro's bij. Terecht verweerde Martin Paul, de voorzitter van het College van Bestuur van Maatstricht University, zich: Elke student compenseert deze 'onkosten' door veel geld in de stad uit te geven. Bovendien wil de universiteit in een breed netwerk verbonden zijn in de wereld.

De rekensom die de SP maakt is dus nogal beperkt (pennywise poundfoolish). De SP is er waarschijnlijk ook onkundig van het feit dat jaarlijks honderden Nederlandse studenten in Aachen naar de Technische Universiteit gaan.

• Prachtige rekensom

Maar dan nog, die rekensom is nog lang niet af. Van Ageeth Telleman kreeg ik een prachtig artikel toegestuurd over de waarde van kennisinstellingen. Die waarde is groot. Door de verbinding van stedelijke ambiance, kennis, verdiencapaciteit (Intellectual Property), bundeling van synergetische bedrijvigheid, etc etc. De manier waarop het MIT dit doet, zoals het artikel beschrijft, is prachtig en ook voor Nederlandse universiteiten haalbaar, mits je hier langdurig en gefocussed aan werkt. Van de week sprak ik Peter van Gorsel. Hij is educational businessdeveloper voor de Universiteit van Amsterdam en Hogeschool van Amsterdam. Hij ontwikkelt een plan om 'sluimerend IP' actief te verspreiden aan bedrijven. Een beetje zoals het Industry Liason Program in het MIT.

• It's the network, stupid!

De verbindingen tussen actoren, tussen alumni en wetenschappelijk personeel, tussen bedrijven en wetenschappers, tussen studenten en ondernemers. Het netwerk is de factor voor groei. Wat in de wijk een feit lijkt, is ook voor de hoge economie relevant; de grootte van het netwerk is directe factor voor economische voorspoed.

• Vervlechting lage en hoge werkgelegenheid

En gaat het goed met de universiteit en de omringende economie dan zorgt het schoorsteeneffect voor een goede locale werkgelegenheid ook voor mensen in de achterstandswijken die mindergeschoold zijn. Elke witte boord is nog altijd goed voor blauwe boorden. Het is dan overigens wel zaak die vervlechtingen goed mogelijk te maken. Economische actieplannen in kader van wijkaanpak zouden daarom juist op dit vervlechtingen gericht moeten zijn.

Welbegrepen belang

Als we het hebben over burgerparticipatie hebben we het veelal over het belang dat burgers hebben om ergens in te participeren. Zonder belang, zal er geen duurzame participatie zijn. De kunst is dus om dat belang goed te analyseren en dat belang zodanig te ‘positioneren’ in de context van burgerparticipatie dat het voor de burger duidelijker wordt dat zijn belang is gediend bij participatie.

In een netwerk WELBEGREPEN BELANG dat Twynstra Gudde samen met KEI oprichtte, gaan we in op de verschillende vormen waarin dat eigen belang kan worden herkend en vervolgens gediend.

Werkbare vormen voor het dienen van eigen belangen.

In dit netwerk hopen we meer en meer werkbare vormen te vinden waarin eigen belangen van burgers, bewoners, ondernemers en bezoekers gediend worden. Het ideaalbeeld is dat er vormen zijn waarin het belang om met elkaar belangen te delen als vanzelf duidelijk wordt: Het regelvrije verkeersplein is een van de mooiste voorbeelden.

Regelvrij verkeersplein.

Waar de borden en de belijning op een verkeersplein zijn weggehaald zijn alle gebruikers, auto’s fietsers, voetgangers weer gelijk. In plaats van consumenten van de vooraf bepaalde ruimte, voorrang ed zijn zij weer producent van de eigen veiligheid.

Ieder een gelijke stem en geen afwenteling op anderen.

Het aardige is dat deze context niet alleen dat het alle gebruikers een gelijke stem geeft. Een andere aardige kwaliteit van dit voorbeeld is dat het moeilijk is om kosten en problemen op anderen af te wentelen buiten de groep. Dat zijn twee criteria die we kunnen hanteren bij het zoeken naar andere vormen.

Zijn er andere vormen?

Of we andere vormen weten te vinden? Het is niet eenvoudig en toch denk ik dat we er een paar gaan vinden; sterker nog ze zijn al sporadisch aanwezig. Sommige zijn nog niet met de bril van eigen belang bekeken en dus nog niet ingezet. Andere zijn al wel beproefd maar nog niet voluit ingezte in een standaard aanpak.

Op dit moment gaan we op zoek naar een mogelijke pilot bij een gemeente en/of corporatie. In die pilot gaan we een inventarisatie maken van mogelijke vormen voor het delen van (eigen) belang en gaan we in overleg met de gemeente en corporatie ook daadwerkelijk die vorm implementeren.

De vormen kunnen op allerlei niveaus en op allerlei zaken betrekking hebben. Ik heb een paar van die vorrbeelden op een rij gezet:

• Beheer van de flat in de vorm van coöperatieve vereniging (onderhoudskosten worden door corporatie overgemaakt aan coöperatie). Dit kan op complex niveau, maar het zou ook kunnen op niveau van een portiek.
• Beheer tuinen door aangrenzende bewoners in vorm van vereniging.
• Beheer van collectieve voorzieningen (beheerbedrijf van bewoners (elke bewoner heeft qualitate qua een aandeel) neemt exploitatie over; conform de Engelse Localism Bill)
• Neighbourhood improvement district (momenteel in Hamburg als experiment gestart: overhead int de belasting, burgers beslissen samen over besteding.)
• Openbare ruimte; beheerschappen voor de (her-)inrichting en beheer van openbare ruimten: groenzoomen, parkjes/pleintjes etc.

In deze vormen kunnen we nog experimenteren met de organisatievorm (vereniging, coöperatie, stichting ed), de rechten voor toetreding (qualitate qua of op basis van kandidaatstelling of lidmaatschap), de vormen van bestuur (besluitvorming, advies aan corporatie/ gemeente), eisen aan proces (toezicht op democratisch proces in de organisatie).

Vorm an sich niet voldoende.

Het is duidelijk dat de vorm an sich niet voldoende is. Introductie vergt inzet van opbouwwerk, begeleiding van de organisatie die taken overlaten, effectieve communicatie beproefd op hun verandergeneigdheid (denk aan de veranderkleuren!), ed. Maar de vorm waarin de zelfsturing op basis van welbegrepen belang tot uitdrukking komt, is een onderwerp waar de pilot betere inzichten kan verschaffen. De inventarisatie van de vormen is een belangrijke onderbouwing voor toekomstige mogelijkheden voor burgerparticipatie.

Cirkel van ellende

Laatst mocht ik een presentatie houden voor een groep opbouwwerkers in Rotterdam. De bakermat van Sociale Vernieuwing en Opzoomeren. Maurice Specht organiseerde dit event en nodigde me hiervoor uit iets te vertellen over de lessen uit Burgers aan het Stuur.

Asset based community development.

Vóór mij programmeerde Maurice twee voortreffelijke sprekers over Asset Based Community Development. Jim Diers, die eerst als opbouwwerker en later als Hoofd Wijkzaken van de stad Seattle de burgers steeds wist uit te lokken om niet tegen de overheid te zijn maar voor elkaar. De overheid beloonde dit door initiatieven van burgers die zelf al geld hadden geregeld te belonen met een bijdrage uit het Matching Fund.

Dit Fund is een groot succes na 20 jaar is uitgegroeid tot een aanzienlijk budget waar burgers hun initiatieven op kunnen laten financieren. In Nederland is Peel en Maas het beste voorbeeld van een vergelijkbare aanpak.

Daarna volgde Cormac Russell, een Ierse expert die ABCD al jaren toepast in Ierland en de Verenigd Koninkrijk.

Beide sprekers waren vol vuur over de potentie van burgers als je ze aanspreekt op hun krachten kunnen en niet op wat ze wel of niet mogen en moeten doen vanuit de gemeente bezien. Vanuit die gemeente is er natuurlijk een wens om die burger te helpen op de aanstekelijke wijze van de ABCD methode of andere empower-vormen. Echter dat gebeurt maar nauwelijks en er is dus een mechanisme dat dit de gemeenten er van weerhoudt. In de kern is er een weerstand die geleid wordt uit door het gevoel dat we de ander niet vertrouwen.

In de cirkel van ellende vertrouwen een aantal opeenvolgende pionnen elkaar niet en dat houdt het geheel in een vaste situatiee die maar heel moeilijk te doorbreken is.

Toen ik na de hoopvolle betogen van beide heren iets vertelde over de cirkel van ellende kwam er een grote weerstand van enkele toehoorders naar voren. "Dat is in mijn situatie toch niet zo?!” . Ik wil dit niet horen, ik wil werken zoals Cormac en Jim.

Ik schrok van de ontkenning. In de groep gemeenten die meedoen aan Burgers aan het stuur is er een grote mate herkenning: die cirkel van ellende houdt ons gevangen. Daar moeten we door heen. Hoe we dat moeten doen is nog een hele toer. Seattle heeft een stap gezet Peel en Maas ook, maar hoe dit in een gemeente te starten?

Daarover later meer als ik over de eerste resultaten van Burgers aan het stuur vertel.

Betrek burgers bij de politie en bij school

Archon Fung publiceerde in ‘Empowered participation’ over twee grote decentralisatiebewegingen in Chicago. Eerder berichtte ik al kort over hem. Een mooie kraamkamer voor burgerschap en concrete voorbeelden van burgerparticipatie. Met de Nederlandse bezuinigingen en de ideologische wending over de verwachtingen wat nog de rol van de overheid is, een uitgelezen kans om eens goed te kijken naar de ervaringen in Chicago.

Ten aanzien van drie politie ‘Beats’ in (het achtergestelde zuiden van) Chicago werd de prioritering van activiteiten van politie verlegd op aangeven van de burgers. In dezelfde wijken kregen de burgers over drie scholen meer zeggenschap op schoolniveau.

Van command and control naar overleg.

Waar voorheen command and control-achtige ‘geïsoleerde’ bureaucratieën werkten is sinds eind 90’er jaren de burgers betrokken: politie en scholen moeten met burgers overleggen over hun prioriteiten en de samen vastgestelde prioriteiten moeten worden uitgevoerd. Het voert te ver hier de precieze condities van deze decentralisatie naar burgers te bespreken. De drie wijken in Chicago South waren allen met een hoge mate van achterstand. Een wijk was iets gemengder en meer ‘well to do’.

Archon Fung zet alle bezwaren die bij decentralisatie naar burgers op een rijtje zet en ze in de betreffende pilots ‘test’ of deze ook opgeld doen. Ik geef de antwoorden van Archon er maar meteen bij. Deze zijn:

1. Willen burgers wel tijd en andere kosten maken om actief te zijn?

Het bleek dat dit het geval was. De onderwerpen waren voor deze mensen blijkbaar van dermate groot belang dat men dat er ‘graag’ voor over heeft!

2. Kunnen burgers wel over ingewikkelde problemen overleggen en delibereren?

Dat kunnen ze, maar je moet de mensen zelf en ook de professionals met wie ze spreken wel helpen.

3. Overheersen de ‘goed gebekten’ niet de anderen te veel?

Dat gebeurt wel (uiteraard zoals in nagenoeg elk sociaal proces), maar aan de andere kant nemen mensen die nomaliter nooit mee doen, nu wel een rol.

4. Wat doen we met de grote verschillen? Kun je in slechte wijken wel goed delibereren?

Het antwoord is simpel: ja, mits je de concrete problemen wel aanpakt. Participatie in slechte wijken lukt naarmate je meer actie onderneemt op de (eerste) signalen. Daarna komen ook anderen minder urgente onderwerpen in het overleg aan de orde komen.

De conclusie van Archon Fung is dus dat in wezen geen van deze bezwaren aan de orde zijn; soms zelfs het tegendeel (betere vertegenwoordiging in ‘slechtere buurten).

Structuur beiden is belangrijkste succesfactor.

Wat wel nodig is, is dat het decentraliseren van taken naar burgers wel vergt dat de overheid en intermediaire organisaties burgers structuur bieden. Procedures, stem-regels, ondersteuning in voeren van dialoog. Met deze hulp ontstaat er een ‘vloeiende overgang’ van verweesd consumentief burgerschap waar eigenschappen van de individuen om zich als groep te organiseren nauwelijks werden uitgedaagd en beproefd, naar een situatie van zelfsturing en actief zelfregulerend burgerschap.