In Binnenlandsbestuur las ik, Jeroen den Uyl, een indringende en lange collumn van Erik Gerritsen. Erik is bestuursvoorzitter van de Amsterdamse Jeugdzorg.
- Lange wachtlijsten niet te tolereren
Erik schetst een dramatische effect van de lange wachtlijsten op de jongere. Soms gaat het over hele jonge kinderen. Hij vertelt over een kind van 2 jaar dat een jaar moet wachten op een bijzonder zorgtraject. We snappen allemaal dat een jaar in die fase echt doortikt en dat kind er later meer last van krijgt. dat veroorzaken wij als maatschappij. Sterker nog we bezorgen onszelf een veelvoud aan maatschappelijke kosten in de latere fase van het kind.
- Jeugdzorg in een systeem dat verander-resistent is
Zijn collumn barst van de wil om een oplossing te zoeken. Maar het systeem is eigenlijk niet geschikt om oplossingen te produceren. Geldschotten tussen zorg en onderwijs, tussen zorg en welzijn. Het ontbreken van een mindset om buiten de zorg te denken; zoals te denken aan woningcorporaties die de woningschaarste verbinden aan inzet van de huurders voor de buurt (zoals studenten die een woning betrekken en een tegenprestatie leveren in de zorg (iets wat in Amsterdam gebeurt (samenwerking corporatie en de VU)). Erik ziet ook dat het vertrouwen en het eigen belang van elke actor in het geheel niet synchroon is en zodanig eng gedefinieerd wordt dat het bijna onmogelijk is een werkelijke stap te zetten, anders dan meer geld te eisen. En dat laatste is iets wat Erik liefst niet doet.
Erik daagt daarom zijn lezers uit om met voorstellen te komen die de groei van de wachtlijsten kan temperen en oplossen.
- Opzoek naar oplossingen
Ik voel me aangesproken maar ik denk ook dat het niet een eenvoudige oplossing zal zijn. Ik denk dat het probleem van allerlei kanten tegelijk en met relatief kleine stapjes aangepakt kan worden. Veel kleine oplosingen, geen grand design.
- Samenwerkingsgeld
Toen ik bij het ministerie voor Binnenlandse Zaken werkte (zoals dat toen nog heette) stelde ik een samenwerking voor door de AWBZ-gefinancierde jeugdzorg, de provinciale jeugdzorg en de justitiële jeugdzorg te 'dwingen' om 1% van hun budget te delen met elkaar in een gemeenschappelijk fonds dat op regio-schaal gezamenlijk besteed zou worden. Dat is toch nog een mega operatie met geheid heel veel weerstand; volstrekt onhaalbaar in het huidige instabiele politieke klimaat. Dus moeten we (ook) naar kleine oplossingen kijken.
- Schaalverkleining; marktinnovatie
De schaalvergroting in de zorg maakt ook dat de werkprocessen niet meewerken. Vervolging van medewerkers maken de medewerkers kopschuw. De arbeidsprocessen zijn zo ingericht dat gedacht wordt in budgetten en maximaal aantal uren per 'client'. Annelies van Heijst noemt dat de Verdingelijking van de zorg. Zij bepleit een menslievende zorg door de arbeidsprocessen niet a la Ford in te richten op successievelijke handelingen maar op de relatie tussen de zorggever en de zorgontvanger. Dit is een drastische herordening natuurlijk die niet in één keer gaat. Maar ondertussen zijn wel de Thomashuizen en Buurtzorg NL ontstaan. Twynstra Gudde heeft een vergelijkbaar concept voor kleinschalige zorg voor Alzheimerpatiënten onder de naam Alz.Thuis. Erik is een fan van Eigen Kracht en deze methode zou misschien in een fijnmazige omgeving nog sterker kunnen worden.
- Vertrouwensinvestering
Een andere lijn is het extreem investeren in vertrouwen tussen de directeuren en bestuurders van alle relevante organisaties. Dat kan door deze partijen als een systeem te zien en daar een collectieve doorbraak in te forceren. Want één ding is duidelijk: al die bestuurders houden elkaar in de greep en kunnen het systeem niet in hun eentje veranderen. Ik denk dan onmiddelijk aan een Changelab. Dit procedé is ontwikkeld door Adam Kahane, waar Twynstra Gudde mee samenwerkt.
- Belangen als werkmateriaal voor oplossingen
Je kan ook de Mutual Gains aanpak hier op loslaten. Goed onderzoek naar de weerstanden die verbetermogelijkheden oproepen bij de verschillende stakeholders, maakt het mogelijk scherper te zeilen en rekening te houden met die weerstanden (issues). Scherpe analyses, Mutual Gains toepassen is vakwerk, maakt dat er nieuwe perspectieven en objectivering plaatsvindt die nieuwe wegen creeeren om partijen toch bij elkaar te brengen en een verbeteringen in het systeem te realiseren.
Als ik nog even doorga, komen er nieuwe andere interventies op. Het wordt hoog tijd dat we de creativiteit ook gaan aanboren; de jongeren in de jeugdzorg verdienen het!
Hoi Jeroen, leuk dat je de moeite neemt om zo uitgebreid te reageren om mijn webblog. Zou leuk zijn als je jouw reactie ook nog plaatst bij mijn weblog zelf, wellicht dat er mooie discussie ontstaat. Ik kan met overigens goed vinden in al je suggesties. Zijn heel erg in lijn met de veranderaanpak die ik zelf ook voorsta en uitvoeringsgericht werken noem. Ik probeer daar in de regio Amsterdam al het nodige aan te doen maar alle hulp is welkom. Het lost alleen het korte termijn probleem niet op terwijl dat ook zo schrijnend urgent is.
Geplaatst door: Erik Gerritsen | zondag 5 september 2010 om 17:20